Hoe onderhoud je een haard of kachel?

Een haard of kachel zorgt voor warmte en gezelligheid in de living. Om ervoor te zorgen dat dat zo blijft, is onderhoud een belangrijk aspect. Dat gaat ten eerste om tijdens het stookseizoen het toestel geregeld schoon te maken en uit te kuisen, maar ook een periodiek onderhoud is van tel. Maar wat houdt dat allemaal in? We geven een overzicht.

15 september 2026

Onderhoud tijdens het seizoen

Tijdens het stookseizoen zijn er enkele kleine onderhoudsklussen die je zelf kunt uitvoeren. Vooral bij hout- en pelletkachels is regelmatig schoonmaken belangrijk, omdat bij de verbranding as en andere resten ontstaan.

Het raampje reinigen

Idealiter reinig je het raampje van je kachel telkens voor gebruik. Doe dit zeker één keer per week, zo heb je steeds zicht op de gezellige vlammen van je kachel, en is het vuil ook sneller weg te krijgen. 

Heeft je hout- of pelletkachel een glazen ruit? Reinig die wanneer er zich roet en aanslag op vormen. Hoe vaak dat nodig is, hangt af van het toestel, hoe intensief je stookt en de kwaliteit van de verbranding. Doe dit zeker één keer per week, zo heb je steeds zicht op de gezellige vlammen van je kachel, en is het vuil ook sneller weg te krijgen.

Voor het reinigen van kachelglas bestaan specifieke producten.  De schoonmaak houdt dan niet veel in: even sprayen, schoonmaken met een doek of vod, en klaar is kees. Wees echter altijd voorzichtig, zeker met een natuursteen tegel of vloer, dat je geen product morst. Laat de kachel ook eerst volledig afkoelen voor je kuist.

Tip
Je kunt lichte roetaanslag ook verwijderen met een vochtige doek en een kleine hoeveelheid fijne, schone houtas. Wrijf voorzichtig over de ruit en neem ze daarna schoon. Gebruik geen grove as of harde materialen die krassen kunnen veroorzaken.

Wordt de ruit telkens heel snel zwart? Dan kan dat wijzen op een slechte verbranding, bijvoorbeeld door onvoldoende luchttoevoer, te vochtig brandhout of een verkeerde instelling van het toestel.

Asresten verwijderen

Bij een houtkachel of -haard moet je overtollige as regelmatig verwijderen met een schep of een asstofzuiger. Dat hoeft niet noodzakelijk na elke stookbeurt. Bij veel houtkachels mag een dun laagje as op de bodem blijven liggen.

Sommige houtkachels en -haarden hebben een rooster met daaronder een aslade. Andere toestellen hebben een dichte stookbodem. In dat geval verwijder je overtollige as met een asschep.

Laat de as altijd volledig afkoelen voordat je ze verwijdert. Wil je de laatste fijne resten opzuigen? Gebruik dan een geschikte aszuiger en geen gewone huishoudstofzuiger.

Let op
Ook wanneer het vuur al een tijd gedoofd is, kunnen er tussen de as nog smeulende resten zitten. Behandel as daarom altijd voorzichtig en volg de voorschriften van de fabrikant.

Een pelletkachel schoonmaken

Een pelletkachel vraagt wat meer regelmatig onderhoud dan een klassieke houtkachel. As en verbrandingsresten kunnen zich onder meer ophopen in de brandkorf, brandkamer en warmtewisselaar.

Maak de brandkorf geregeld schoon en controleer of de luchtopeningen niet verstopt raken. Bij onvoldoende luchttoevoer verbranden de pellets minder goed en kan de werking van het toestel verstoord raken. Ook de brandkamer en aslade moeten regelmatig worden gereinigd.

Daarnaast kunnen verbrandingsresten zich ophopen in de warmtewisselaar en de interne rookgaskanalen. Controleer ook het pelletreservoir en de luchttoevoer. Hoe vaak deze onderdelen moeten worden gereinigd, verschilt sterk per toestel en volgens het gebruik. Volg daarom steeds het onderhoudsschema in de handleiding van de fabrikant.

Jaarlijks onderhoud

Pelletkachels

Laat een pelletkachel regelmatig grondig nakijken, bij voorkeur volgens het onderhoudsschema van de fabrikant. Bij intensief gebruik is een jaarlijkse professionele onderhoudsbeurt doorgaans aangewezen.

Daarbij worden onderdelen die je bij het gewone onderhoud moeilijk bereikt grondig gereinigd. Ook de ventilatoren, luchttoevoer, rookgasafvoer, dichtingen en technische onderdelen kunnen worden gecontroleerd. Indien nodig worden de instellingen van het toestel nagekeken of bijgeregeld.

Houtkachels

Een houtkachel heeft minder bewegende en elektronische onderdelen dan een pelletkachel, maar ook hier is een regelmatige controle belangrijk.

Controleer bijvoorbeeld de dichtingen rond de deur. Dat kun je testen door een stukje papier tussen de deur en de dichting te steken en vervolgens de deur te sluiten. Kun je het papier op bepaalde plaatsen zonder weerstand wegtrekken? Dan kan de dichting versleten zijn en aan vervanging toe zijn.

Kijk daarnaast de vuurvaste bekleding, het rooster of de stookbodem en andere onderdelen van de verbrandingskamer na op beschadigingen. Raadpleeg de handleiding om te weten welke onderdelen periodiek gecontroleerd of vervangen moeten worden.

Is je houtkachel uitgerust van een katalysator of rookfilter in de kachelpijp? Dan moet die ook regelmatig eens gereinigd worden - doe dit zeker één keer per jaar. Mogelijks zal je de katalysator na een vijf à zestal jaar ook moeten (laten) vervangen. 

Gashaarden

Een gaskachel of -haard produceert geen as zoals een hout- of pellettoestel, maar is daarom niet onderhoudsvrij. Stof kan zich ophopen in en rond het toestel en ook de brander, ontsteking, dichtingen en rookgasafvoer moeten in goede staat blijven. Maak zelf alleen de onderdelen schoon die vlot toegankelijk zijn. 

Een periodieke controle door een vakman is aangewezen, uiteraard volgens de voorschriften van de fabrikant. Daarbij kunnen onder meer de brander, ontsteking, dichtingen, luchttoevoer en rookgasafvoer worden gecontroleerd en kan het toestel indien nodig opnieuw worden afgesteld.

Elektrische kachels en haarden

Een elektrische kachel of sfeerhaard heeft geen verbranding en dus ook geen schoorsteen of rookgasafvoer die onderhouden moet worden. Er ontstaan evenmin as of verbrandingsresten. Het onderhoud blijft daardoor vrij beperkt.

Schakel het toestel uit, trek indien mogelijk de stekker uit en laat het volledig afkoelen voordat je het schoonmaakt. Verwijder regelmatig stof van de buitenzijde en van de luchtinlaat- en uitblaasopeningen. Bij toestellen met een ventilator is dat extra belangrijk: een ophoping van stof kan de luchtstroom hinderen en ervoor zorgen dat het toestel minder goed zijn warmte kwijt kan.

Controleer ook regelmatig het snoer, de stekker en het stopcontact op beschadiging, verkleuring of andere sporen van oververhitting. Gebruik een elektrisch verwarmingstoestel niet wanneer kabels of aansluitingen beschadigd zijn.

Bij elektrische sfeerhaarden kun je ook het glas en de decoratieve elementen stofvrij houden. Sommige modellen gebruiken verlichting, waterdamp of andere technieken om een vlameffect te creëren. Volg voor het reinigen of vervangen van deze onderdelen steeds de handleiding van de fabrikant.

Rookgasafvoer

Schoorsteen vegen

Ook het rookgasafvoerkanaal en de schoorsteen verdienen regelmatig onderhoud. Voor een individuele hout- of pelletkachel of open haard is een jaarlijkse reiniging niet algemeen wettelijk verplicht. Toch is het sterk aangewezen om de schoorsteen minstens één keer per jaar te laten controleren en reinigen. Bij intensief gebruik kan vaker reinigen nodig zijn.

Bij de verbranding van hout kunnen roet en teerachtige afzettingen zich tegen de binnenwand van het rookkanaal vastzetten. Een te sterke ophoping verhoogt onder meer het risico op een schoorsteenbrand. Een vrij en goed functionerend rookkanaal is bovendien belangrijk voor een correcte afvoer van de rookgassen.

Bij een individuele gaskachel of gashaard is er evenmin een algemene verplichting om het rookkanaal jaarlijks te laten vegen. Gas verbrandt veel schoner dan hout, waardoor er nauwelijks roetaanslag ontstaat. Het rookgasafvoerkanaal moet uiteraard wel in goede staat en vrij van verstoppingen blijven en wordt best gecontroleerd volgens de voorschriften van de fabrikant.

Wordt een gashaard aangesloten op een bestaand rookkanaal dat lange tijd niet is gebruikt? Laat het kanaal dan vooraf controleren en indien nodig reinigen.

Let op
Bovenstaande informatie geldt voor individuele kachels en haarden. Maakt een toestel deel uit van een centrale verwarmingsinstallatie, dan kunnen er andere wettelijke onderhoudsverplichtingen gelden.